Criminology → Volume 1, Issue 1

Criminological Characteristics and Prevention of Corruption-Related Crimes

25.03.2025 Research UZ 🔓 Open Access 👁 1 · 📥 1

Annotation / Abstract

Abstract. This study analyzes the criminological characteristics of corruption-related crimes. It examines the social danger of corruption, its types, causes, and consequences based on scientific analysis. Additionally, international experiences and anti-corruption mechanisms in Uzbekistan are explored. Based on the study's findings, proposals for corruption prevention are presented.

Full text

Tahlil va natijalar / Results

Tadqiqot jarayonida korrupsiya bilan bog'liq 516 ta jinoyat ishi materiallari o'rganilib, mazkur ishlar bo'yicha sudlar tomonidan hukm chiqarilgan 860 nafar shaxsning xususiyatlari tahlil qilindi.

Toshkent shahrida korrupsiya bilan bog'liq jinoyatlarning 77 foizi erkaklar, 23 foizi ayollar tomonidan sodir etilgan [19].

Demak, tahlil natijalari shuni ko'rsatmoqdaki, korrupsiya bilan bog'liq jinoyatlar asosan erkaklar tomonidan sodir etiladi.

Shu o'rinda savol tug'ilishi tabiiy, ayollar tomonidan mazkur turdagi jinoyatlarning sodir etilish ko'rsatkichining pastligi nima bilan izohlanadi? Qator farazlar va amalga oshirilgan tadqiqot natijalari asosida buning sababi quyidagilar degan fikrga kelindi:

  • mansab lavozimlarida asosan erkak jinsi vakillarining ko'pligi;
  • ayollarda qonunni buzish moyilligining pastligi;
  • oilani boqish majburiyatiga ega emasligi;
  • oylik maoshining pastligi ayolning maromiga salbiy ta'sir etmasligi.

Korrupsiya bilan bog'liq jinoyat sodir etganlarning ijtimoiy ahvoli o'rganilganda ularning 87,3 foizini oilali, 6,4 foizini ajrashgan va 6,3 foizini bo'ydoq yoki turmushga chiqmaganlar tashkil etadi.

Ma'lumotiga ko'ra, 64,3 foizi – oliy ma'lumotli (mansab lavozimi talabidan kelib chiqib aytadigan bo'lsak, tabiiy hol), 20,5 foizi – o'rta-maxsus ma'lumotli va 15,2 foizi – o'rta ma'lumotlilar tomonidan sodir etilgan.

Sudlanganlik holatiga ko'ra, korrupsiya bilan bog'liq jinoyatlarni sodir etganlarning 69 foizi muqaddam sudlanmagan shaxslar bo'lib, bu holat ularning xizmat talablari bilan bog'liq. Jinoyat sodir etganlarning 31 foizini esa muqaddam sudlanganlar tashkil etadi.

Tahlillar shuni ko'rsatmoqdaki, sudlanganlarning 49,5 foizi aynan muqaddam o'zlashtirish va rastrata yo'li bilan talon-toroj qilish jinoyati (JK 167-m.) uchun, 50,5 foizi esa mansabdorlik jinoyatlari bilan sudlangan [19].

References

Foydalanilgan manbalar / References

  1. Korrupsiyaga qarshi kurashish: Amaliy ishlarda hamkorlik zarur. https://parliament.gov.uz
  2. https://www.transparency.org/en/countries/uzbekistan
  3. https://www.gazeta.uz/uz/2025/02/11/transparency-international
  4. 4821-IV-son, 2024-yil 10-sentabr. Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligining Oʻzbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi milliy maʼruzasi.
  5. Чезаре С.С. Курс римского права: Учебник. – М.: Издательство «БЕК», 2002. – С. 28.
  6. Юридик энциклопедия. – Тошкент: Шарқ, 2001. – Б. 258.
  7. Кузнецова О.А. Коррупционная деятельность: криминологический и уголовно-правовой аспекты: Автореф. дис. … канд. юрид. наук. – Тамбов, 2007. – С. 24.
  8. Криминология: Учебник. / Под ред. А.И. Долговой. – М.: ИНФРА-М, 1997. – С. 68.
  9. Криминология: Учебник. / Под ред. Н.Ф. Кузнецовой, Г.М. Миньковского. – М.: МГУ, 1994. – С. 58.
  10. Abdurasulova Q., Qurbonov O. Korrupsiya: Asosiy tushuncha va shakllari (risola). – T.: Falsafa va huquq instituti, 2009. – B. 60.
  11. Axrarov B.D. Boshqaruv tartibiga qarshi mansabdorlik jinoyatlari uchun javobgarlik muammolari: Yurid. fan. d-ri. ... dis. – T., 2008. – B. 143–146.
  12. Tojiboyev Q. Mansab mavqeini suiisteʼmol qilish yoʻli bilan oʻzgalar mulkini talon-toroj qilganlik uchun javobgarlik. – T.: TDYUI, 2004. – B. 13.
  13. http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_82959/
  14. https://kodeksy-by.com/zakon_rb_o_borbe_s_korruptsiej.htm
  15. http://miid.gov.kz/ru/pages/o-protivodeystvii-korrupcii
  16. Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 3-yanvardagi «Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida»gi Qonunining 3-moddasi // Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami. – T., 2017. – №1. – 2-modda.
  17. Волженкин Б.В. Коррупция и уголовный закон // Правоведение. – 1991. – №6. – С. 64.; Корыстные злоупотребления по службе (хищения, взяточничество, злоупотребление служебным положением, уголовно-правовая характеристика и проблемы квалификации): Автореф. дис. … д-ра юрид. наук. – М., 1991. – С. 41.
  18. Ванновская О.В. Личностные детерминанты коррупционного поведения // Известия Российского государственного педагогического университета им. А.И. Герцена. – 2009. – №102. – С. 323–324.
  19. Jinoyat ishlari boʻyicha Toshkent shahar sudi tomonidan soʻrovnoma asosida taqdim etilgan sud hukmlari tahlili.
  20. Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar profilaktikasi: Oʻquv qoʻllanma / I. Ismoilov, J.S. Muxtorov, S.B. Xoʻjaqulov; masʼul muharrir Q.R. Abdurasulova. – T.: Oʻzbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2017. – B. 9.
  21. Газимзянов Р.Р. Коррупционная преступность в Республике Татарстан на рубеже веков (криминологическое исследование). Автореф. дис. … канд. юрид. наук. – Нижний Новгород, 2005. – С. 32.
  22. Zufarov R.A., Axrarov B.J., Mirzayev U.M. Korrupsiya. Qonun. Javobgarlik: Monografiya / Masʼul muharrir M.X. Rustambayev. – T.: TDYUI nashriyoti, 2011. – B. 154.
  23. Звягин А.А. Факторы роста коррупции и теневой экономики. Центр проблемного анализа и государственно-управленческого проектирования. – М., 2012. – С. 34.
  24. Усманов А.А., Норбоев А.Н. Юридическая психология. – Т.: ТГЮИ, 2006. – С. 29.
  25. Головщинский К.И. Диагностика коррупциогенности законодательства. – М., 2005. – С. 25, 29.
  26. Меркуришин В.В. Борьба с транснациональной преступностью. – М.: «Амалфея», 2003. – С. 208.
  27. Qobilov Sh.R., Abdullajonov N.B. Korrupsiya va xavfsizlik. – T., 2006. – 5 b.
  28. Алауханов Е.О., Турсынбаев Д.Е. Борьба с коррупцией в государственных органах Республики Казахстан: Учебное пособие / Под ред. Е.О. Алауханова. – Алматы: КазАТК, 2008. – С. 182–187.
  29. Кудрявцев В.Н., Эминов В.Е. Криминология: Учебник. 5-е изд. – М., 2013. – С. 53.
  30. Стрельников М.С. Детерминанты преступности коррупционной направленности // Молодой ученый. – 2016. – №14. – С. 472–474. URL: https://moluch.ru/archive/118/32831/ (дата обращения: 03.06.2019).
  31. Тимина Т.Н. Факторы совершения преступлений коррупционной направленности // Криминология: вчера, сегодня, завтра. – 2011. – №4. – С. 64–69.
🔍 View online 📥 Download PDF

APA

Nurmuhammedova, Goʻzalxon (2025). Criminological Characteristics and Prevention of Corruption-Related Crimes. Criminology, 1(1), 78–85. https://doi.org/

Vancouver

Nurmuhammedova, Goʻzalxon. Criminological Characteristics and Prevention of Corruption-Related Crimes. Criminology. 2025;1(1):78-85.