A comprehensive approach - scientific and practical integration of the criminology field
Annotation / Abstract
Abstract. The article examines the ideas, thoughts, views, perspectives, and works of Western philosophers such as Aristocles (Plato), Aristotle, Socrates, Charles Louis Montesquieu, Cesare Beccaria and Jeremy Bentham, Jean-Paul Marat, Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Adolphe Quetelet, Franz Joseph Gall, Cesare Lombroso, Auguste Comte, Raffaele Garofalo, and Hans Gross on criminology, criminological teachings, crime, causes and conditions of crime, the personality of the criminal, the personality of the victim, and crime prevention
Full text
Platon insonning quyidagi to‘rt asosiy fazilatini ajratadi: 1) donishmandlik; 2) mardlik; 3) aql bilan ish qilish; 4) va eng asosiysi, boshqa fazilatlar o‘rnini to‘ldiradigan va qo‘shilib ketadigan fazilat – adolat.
Platonning g‘oyalari dastlabki kriminologik ta’limotlarning shakllanishiga muhim hissa qo‘shgan. Jumladan, uning fikricha:
- qonun chiqaruvchilar shunday qonunlar ishlab chiqsinlarki, bu qonunlar ta’sirida kishilar o‘zlarini jinoyat sodir qilishdan tiysinlar;
- jamiyat barcha a’zolarining odil jamiyatdagi qonunlarga bo‘ysunishi ijtimoiy taraqqiyotning asosiy garovidir. Qayerdaki qonunlar hokim ustidan hukmron bo‘lsa, hokimlar esa qonunga qul bo‘lsa, o‘sha davlat gullab-yashnaydi. Agar davlat qonunlar ustidan yaroqsiz hokimiyatni o‘rnatib qo‘yadigan bo‘lsa, u holda qonun hech qanday foyda bermaydi, aksincha, davlat uchun juda katta zarar keltiradi;
- g‘azab, rashk, rohat-farog‘atga intilish, adashish, ko‘rolmaslik kabilar jinoyatning sabablari bo‘lishi mumkin;
- jinoyatchiga jazo tayinlash nafaqat shaxslarni jinoyat sodir etishdan tiyadi, balki jazo ma’lum darajada jinoyatchi uchun foydali bo‘lib, jazo orqali jinoyatchining qalbi poklanadi;
- jazo faqat jinoyat sodir qilgan shaxsning o‘zigagina tayinlanishi, uning yaqin qarindoshlariga nisbatan, hatto davlatga qarshi jinoyat sodir etganda ham, qo‘llanilmasligi lozim;
- jazo berishda faqat jinoyatning xususiyatiga emas, balki aybdorning niyatiga, jinoyatning makkorlik yoki rahmsizlik yoxud yoshlik qilib, yengiltaklik bilan sodir etilganligiga ahamiyat berish kerak [3].
References
Foydalanilgan manbalar / References
- Abdurasulova Q.R., Zakirova A.G., Ismailov I. va boshq. Kriminologiya: Darslik. – T.: Oʻzbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2023. – 318 b.
- Zaripov Z.S., Poʻlatov Yu.S., Avanesov G.A. va boshq. Kriminologiya: Darslik / prof. Z.S. Zaripov tahriri ostida. – T.: Oʻzbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2006. – 474 b.
- Ismailov I., Abdurasulova Q.R., Fazilov I.Yu. Kriminologiya fanining shakllanishi, rivojlanishi va hozirgi holati: Oʻquv qoʻllanma. – T.: Oʻzbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2014. – 57 b.
- Гегел Г.Ф. Работы разных лет: В 2-х т. – М., 1973. – Т. 2. – С. 107.
- Чезаре Ломброзо. «Преступный человек». ҳттпс.www.боокс.гоогие.cо.уз.
- Кетле А. Человек и развитие его способностей. – СПб., 1865. – С. 7–8.
- Гарофало, Рафаеле. Ин: Википедия [Интернет]. 2023 [cited 2024 Apr 3]. Available from.
- https://ru.wikipedia.org/wiki/Platon.
- https://uz.wikipedia.org/wiki/Arastu.
- https://uz.wikipedia.org/wiki/SharlLuide_Monteskye.
- https://uz.wikipedia.org/wiki/Bekkaria_Chezare.
- https://ru.wikipedia.org/wiki/Marat,_Jan-Pol.
- https://uk.wikipedia.org/wiki/Adolf_Ketle.
- https://ru.wikipedia.org/wiki/Gall,FransYozef.
APA
Vancouver
Authors
Toshkent davlat yuridik universiteti
Oʻzbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi