Improving Criminal Law Mechanisms to Combat the Illicit Trafficking of Narcotic Drugs and Psychotropic Substances: Modern Threats and Legislative Solutions
Annotation / Abstract
Abstract. The article discusses the problems of law enforcement practice in crimes of illicit trafficking in narcotic drugs, psychotropic substances, their analogues and potent substances, reveals the features of public danger, the need for implementation of international documents, as well as prospects for improving liability for this type of crime. Based on the results of the study, existing gaps and contradictions were identified in the regulation of criminal legislation providing for liability for crimes of illicit trafficking in narcotic drugs and psychotropic substances. In particular, the composition of the crimes provided for in Chapter XIX of the Criminal Code is of a blank nature, but these norms contradict the norms of the Law of the Republic of Uzbekistan “On Narcotic Drugs and Psychotropic Substances”, which determines their content, as well as the complexity of the structure of the norms defining responsibility for this type of crime, that some norms establish responsibility for various types of crimes, as well as in the practice of applying the law, mistakes are made when applying most of the signs aggravating responsibility for these types of crimes. In addition, the criminal law does not establish criminal liability for certain socially dangerous acts and some requirements of international legal documents in the field of drug control are not implemented in national legislation. At the same time, these situations lead to inefficiency in combating crimes of illicit trafficking in narcotic drugs and psychotropic substances and to uneven application of this type of criminal law in practice. Based on this, the article puts forward proposals and recommendations aimed at improving the effectiveness of combating crimes of illicit trafficking in narcotic drugs and psychotropic substances and eliminating the identified problems and shortcomings.
Full text
Modomiki, jamiyat uchun xavfli illatlardan biri hisoblangan giyohvandlik muammosi soʻnggi yillarda nafaqat respublikamiz, balki, butun dunyo jamoatchiligini ham tashvishga solmoqda.
Giyohvandlik inson sogʻligʻining kushandasi, qanchadan-qancha insonlarning umriga, salomatligiga zomin boʻlayotgan illatdir. Garchi, mamlakatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyev jamiyat uchun umumiy xavf-xatarlarga oʻz eʼtiborini qaratar ekan, bu borada shunday deydi: “Barchangizga ayon, hozirgi kunda dunyo miqyosida beshafqat raqobat, qarama-qarshilik va ziddiyatlar tobora keskin tus olmoqda. Diniy ekstremizm, terrorizm, giyohvandlik, odam savdosi, noqonuniy migratsiya, “ommaviy madaniyat” kabi xavf-xatarlar kuchayib, odamzod asrlar davomida amal qilib kelgan eʼtiqodlar, oilaviy qadriyatlarga putur yetkazmoqda.
Mana shunday va boshqa koʻplab tahdidlar insoniyat hayotida jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda – ayni haqiqat va buni hech kim inkor etolmaydi” [1].
Darhaqiqat, raqamlarga murojaat qiladigan boʻlsak, 2025-yilning 1-yanvar holatiga koʻra respublikamizda 7 300 nafar giyohvand bemorlar dispanser hisobiga olingan. Biroq, kasallikning latentlik darajasi hisobga olinsa, hamda BMT Narkotiklar va jinoyatchilik boʻyicha boshqarmasi bilan oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, respublikamizda 80 ming nafarga yaqin potensial giyohvandlar mavjudligi taxmin qilinadi.
Bunga qoʻshimcha ravishda, bugungi zamonaviy sharoitlarda dunyoda, anʼanaviy narkotiklar isteʼmoli bilan bir qatorda, yangi psixoaktiv moddalar isteʼmoli kuchayib borayotganligi kuzatilmoqda. Buning asosiy sababi tabiiy giyohvandlik vositalarining bir davlatdan boshqa davlatga kirib kelishining qiyinligi, buning oqibatida yuqori qiymatdagi narxlarda yashirin sotilishi, barcha giyohvandlarning ham sotib olishga moddiy tomondan imkoniyatlari yoʻqligi kabilar sabab boʻlmoqda. Natijada tabiiy yoʻl bilan tayyorlangan giyohvand vositalarning oʻrnini davlat hududiga yashirin yoʻl bilan olib kirish jinoyatchilarga oson boʻlgan sintetik giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar asta-sekin egallamoqda [15; 4-b.].
References
Foydalanilgan manbalar / References
- Jismoniy va ma’naviy yetuk yoshlar - ezgu maqsadlarimizga yetishda tayanchimiz va suyanchimizdir. Prezident Shavkat Mirziyoyevning “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining IV qurultoyidagi nutqi // Xalq so‘zi. - 2017. - 1-iyul. https://uza.uz/uz/posts/zhismoniy-va-manaviy-etuk-yeshlar-ezgu-ma-sadlarimizga-etish-30-06-2017
- Гордеев С.А. Уголовная ответственность за незаконный оборот наркотических средств и психотропных веществ // Трибуна ученого: электрон. науч.-практ. журн. - 2022. - № 4. - С. 65-80. https://tribune-scientists.ru/articles/2238
- World Drug Report 2024. Available at: https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/world-drug-report-2023.html
- Корецкий Д.А., Стешич Е.С. Тенденции борьбы с наркопреступностью: риторика и реальность // American Journal of Criminal Justice. — 2016. — Vol. 41, iss. 1. — С. 14-30.
- Кучкаров Ш. Вопросы организации взаимодействия правоохранительных органов в направлении противодействия контрабандному ввозу наркотических средств в Республику Узбекистан. Общество и инновации. - 2022. - № 3, 5/S. - С. 91-97. DOI: https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss5/S-pp91-97
- Махкамов О.М. Гиёхвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорлар билан конунга хилоф равишда муомала килишга оид жиноят ишлари буйича суд амалиётини такомиллаштириш масалалари // Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддалар билан конунга хилоф равишда муомала килишдан иборат жиноятларга карши курашишнинг миллий ва хорижий тажрибаси: бугунги холати ва конунчиликни такомиллаштириш истикболлари: Республика илмий-амалий конференцияси (2017 йил 18 апрель) / Масъул мухаррир юридик фанлар доктори А.Отажонов. - Т.: Узбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2017. - Б. 31-34.
- Otajonov A.A. Giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalar, ularning analoglari bilan qonunga xilof ravishda muomala qilishdan iborat jinoyatlar uchun javobgarlik choralarini takomillashtirish // “Yuridik fanlar axborotnomasi - Вестник юридических наук - Review of Law Sciences” ilmiy-amaliy huquqiy jurnali. - 2024. - № 2. - B. 14-25.
- Отажонов А. Узбекистонда мехнат миграцияси сохасида кадрларни тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга доир айрим масалалар // Юрист ахборотномаси. - 2022. - Т. 1. - №. 1. - С. 116-121.
- Отажонов А.А. Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддалар билан конунга хилоф равишда муомала килишдан иборат жиноятлар. - Т.: Узбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2013. - 148 б.
- Очилов И. Гиёхвандлик воситаларини ноконуний утказишга карши курашнинг хукукий асослари. Евразийский журнал права, финансов и прикладных наук, 2023. - № 3 (11), pp. 18-24. Available at: https://www.in-academy.uz/index.php/EJLFAS/article/view/22914
- Плеханова К. А. Противодействие незаконному обороту наркотиков. Организационно-правовые меры // Социальное управление. - 2025. Т. 7, - № 1S. - С. 140-146. URL: https://smgmt.ru/index.php/smgmt/article/view/253
- Расулев А. О предмете преступлений, составляющих незаконный оборот наркотических средств или психотропных веществ. Общество и инновации. 3, 5/S (июл. 2022), vol. 3, no. 5/S, pp. 239-245. DOI: https://doi.org/10.47689/2181-1415
- Расулев А.А. Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддалар билан конунга хилоф равишда муомала килишдан иборат жиноятлар: Укув-амалий кулланма. - Т.: Узбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2016. - 103 б.
- Расулев А.А. Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддаларни конунга хилоф равишда утказиш учун жавобгарликни назарда тутувчи конун нормаларини такомиллаштириш масалалари // Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддалар билан конунга хилоф равишда муомала килишдан иборат жиноятларга карши курашишнинг миллий ва хорижий тажрибаси: бугунги холати ва конунчиликни такомиллаштириш истикболлари: Республика илмий-амалий конференцияси (2017 йил 18 апрель) / Масъул мухаррир юридик фанлар доктори А.Отажонов. - Т.: Узбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2017. - Б. 65-69.
- Синтетик гиёхвандлик воситаларини яшириш ва таркатиш усулларини аниклаш ва фош этиш: Укув кулланма / А.А.Отажонов, И.М.Кутлимуратов, Б.Э.Закиров, Ф.А.Базаров, К.Н.Убайдуллаев ва бошк. - Т.: Узбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2017. - 88 б.
- Умарова Б. Гиёхвандлик воситаларини утказиш максадида содир этилган жиноятлар учун жазо тайинлашни такомиллаштириш масалалари. Обзор законодательства Узбекистана. - 2011. - № 4. - Б. 44-48.
- Уразалиев М.К. Алкоголизм, фохишалик ва гиёхвандликнинг жиноятчилик билан алокадорлиги, уларнинг криминологик хусусиятлари ва олдини олишни такомиллаштириш // Юрид. фан. д-ри. дис. ... автореф. - Т., 2016. - 90-б.
- Федоров С.Г. Уголовная ответственность за незаконный оборот наркотиков: проблемы теории и практики. Автореф. дис. ... канд. юрид. наук. 2021. - 32 с. URL: https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01010789032?page=1&rotate=0&theme=white
- Хайдаров М.М. Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддалар билан конунга хилоф равишда муомала килганлик учун жавобгарликни такомиллаштириш // Гиёхвандлик воситалари ёки психотроп моддалар билан конунга хилоф равишда муомала килишдан иборат жиноятларга карши курашишнинг миллий ва хорижий тажрибаси: бугунги холати ва конунчиликни такомиллаштириш истикболлари: Республика илмий-амалий конференцияси (2017 йил 18 апрель) / Масъул мухаррир юридик фанлар доктори А.Отажонов. - Т.: Узбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2017. - Б. 86-89.
APA
Vancouver
Authors
Toshkent davlat yuridik universiteti