1. Maqsad va asosiy tamoyillar

«Kriminologik faoliyat» jurnali ilmiy nashrlar tarixining aniqligi, ishonchliligi va shaffofligini ta’minlaydi. Muhim xatolar, etik buzilishlar hamda e’lon qilingan materialning ishonchliligi yoki maqbulligiga ta’sir qiladigan holatlar dalillar, o‘quvchilar, mualliflar va tadqiqot ishtirokchilari manfaatlarini hisobga olgan holda ko‘rib chiqiladi.

Jurnal tuzatish, xavotir bildirish, maqolani qaytarib olish yoki kontentni olib tashlash haqidagi bildirishnoma va boshqa asosli yangilanishni e’lon qilishi mumkin. Chora mualliflar maqomi, ta’sischi manfaatlari yoki nashr to‘loviga emas, muammo xususiyati va uning nashrga ta’siriga qarab belgilanadi.

Mazmuniy o‘zgarishlar yashirin kiritilmaydi. Muhim yangilanishlar tarixi tushunarli va kuzatish mumkin bo‘lgan shaklda hujjatlashtiriladi. Nashrdan keyingi choralar ilmiy adabiyotni tuzatish va o‘quvchilarni himoya qilishga qaratilgan; choraning o‘zi muayyan shaxsning aybi yoki niyatini belgilamaydi.

2. Qo‘llanish doirasi va ta’riflar

Siyosat jurnal e’lon qilgan maqolalar, sharhlar, qisqa ilmiy xabarlar, tahririy materiallar, qo‘shimcha fayllar va rasmiy bildirishnomalarga, jumladan, dastlabki onlayn nashrlarga tatbiq etiladi.

Quyidagi ta’riflar qo‘llanadi:

• Tuzatish — asosiy natijalar ishonchli bo‘lib qolgan va maqolani qaytarib olmasdan muammoni hal qilish mumkin bo‘lgan holatda muhim xato yoki noaniqlikni bartaraf etish.
• Xavotir bildirish — yakuniy qaror qabul qilish hali imkonsiz yoki muhim noaniqlik saqlanib turgan holatda jiddiy va asoslangan shubhalar haqida ogohlantirish.
• Maqolani qaytarib olish, ya’ni retraksiya — asosiy natijalar ishonchsizligi yoki bunday chorani talab qiladigan tadqiqot etikasi, nashr etikasi yoxud huquqlarning jiddiy buzilishi sababli nashr maqomini rasmiy o‘zgartirish.
• Nashrdan oldin jarayonni to‘xtatish — jurnal hali ilmiy nashr sifatida ommaga taqdim etmagan qo‘lyozmani nashr etish jarayonini tugatish.
• Kontentni olib tashlash — e’lon qilingan mazmundan foydalanishni istisno holatda cheklash; bu maqolani qaytarib olishdan farq qiladi va ruxsat etilgan ochiq qaydni saqlash bilan birga amalga oshiriladi.
• Qo‘shimcha yoki boshqa yangilanish — dastlabki ish mazmunini yashirmaydigan, alohida belgilangan aniqlashtirish, qo‘shimcha yoxud maqom o‘zgarishi haqidagi xabar.

3. Kichik o‘zgarishlar

Mazmun, natijalar, mualliflik yoki iqtibos keltirishga ta’sir qilmaydigan imlo, tinish belgilari, bosma, formatlash va texnik xatolar alohida bildirishnomasiz tuzatilishi mumkin. Tahririyat bunday o‘zgarishlar haqida ichki qayd yuritadi.

O‘zgarish maqolaning ilmiy yoki bibliografik talqini uchun muhim bo‘lsa, rasmiy bildirishnoma bilan rasmiylashtiriladi. Noto‘g‘ri metama’lumotlar alohida bildirishnoma zarurligidan qat’i nazar tuzatiladi va tegishli xizmatlarga yuboriladi. Texnik tahrir mazmuniy o‘zgarishni yashirish uchun ishlatilmaydi.

4. Tuzatishlar

Xato maqolaning aniqligi, tushunarliligi, mualliflikni ko‘rsatish yoki bayoniga sezilarli ta’sir qilsa, lekin asosiy natijalar ishonchliligini saqlagan holda bartaraf etilishi mumkin bo‘lsa, tuzatish e’lon qilinadi. Bunga quyidagilar kirishi mumkin:

• muallif ismi, mualliflar tartibi yoki tashkilotga mansublikdagi xato;
• noto‘g‘ri son, o‘lchov birligi, belgi yoki formula;
• jadval, rasm, izoh yoki sarlavhadagi muhim xato;
• moliyalashtirish, manfaatlar to‘qnashuvi, mualliflar hissasi yoki minnatdorchilik haqidagi bayonotning tushib qolishi yoki noaniqligi;
• mazmunni o‘zgartiradigan faktik xato, noaniq iqtibos yoki noto‘g‘ri havola;
• asosiy xulosalarni inkor etmaydigan kodlash, hisoblash, tanlanma yoki tahlildagi cheklangan xato;
• ma’lumotlardan foydalanish imkoniyati haqidagi bayonot yoki qo‘shimcha fayllardagi muhim noaniqlik.

Kriminologik ishlarda xatoning jinoyatchilik ko‘rsatkichlari, huquqiy kontekst tavsifi, ish materiallari talqini hamda profilaktika yoki jazo samaradorligi haqidagi xulosalarga ta’siri baholanadi. Dastlabki kontekst va davr to‘g‘ri ko‘rsatilgan bo‘lsa, nashrdan keyin qonunchilikning o‘zgarishi o‘z-o‘zidan maqoladagi xato hisoblanmaydi.

Xatoning kelib chiqishiga qarab bildirishnoma «Muallif tuzatishi», «Nashriyotchi tuzatishi», Corrigendum yoki Erratum deb nomlanishi mumkin. Mualliflikdagi o‘zgarishlar Mualliflik tamoyillari asosida tekshiriladi; nizo bitta muallif iltimosiga ko‘ra ro‘yxatni bir tomonlama o‘zgartirish bilan hal qilinmaydi.

5. Tuzatish bildirishnomasining shakli

Tuzatish bildirishnomasi:

• xato va to‘g‘ri variantni aniq ko‘rsatadi;
• maqolani nomi, mualliflari, DOI yoki doimiy havolasi orqali belgilaydi;
• tuzatishning natijalar va xulosalarga ta’sirini tushuntiradi;
• e’lon qilingan sana va bildirishnoma uchun mas’ul shaxs haqidagi ma’lumotni o‘z ichiga oladi;
• dastlabki maqola bilan o‘zaro havolalarga ega bo‘ladi;
• odatda o‘z DOI raqamini oladi;
• bepul taqdim etiladi va ilmiy nashrlar tarixining bir qismi sifatida saqlanadi.

Maqolaning yangilangan fayli chiqarilsa, unda tuzatish kiritilgani, sanasi va bildirishnomaga havola ko‘rsatiladi. Avvalgi holat va o‘zgarishlar xususiyati hujjatlashtiriladi; eski materiallardan foydalanish faqat 11-bo‘limdagi asoslar bilan cheklanishi mumkin.

6. Maqolani qaytarib olish asoslari

Tuzatish bilan yetarlicha bartaraf etib bo‘lmaydigan jiddiy muammo haqida yetarli dalillar mavjud bo‘lsa, maqolani qaytarib olish ko‘rib chiqiladi. Asoslar quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:

• ma’lumotlar, tasvirlar, intervyu iqtiboslari, natijalar yoki hisob-kitoblarni to‘qib chiqarish, soxtalashtirish yoki jiddiy buzib ko‘rsatish;
• asosiy natijalarni ishonchsiz qiladigan yirik metodologik yoki tahliliy xato;
• muhim hajm yoki ahamiyatga ega plagiat;
• zarur ochiqlash, kelishuv yoki manbani ko‘rsatishsiz asossiz takroriy nashr;
• ma’lumotlar yoki materiallardan noqonuniy foydalanish va intellektual huquqlarning jiddiy buzilishi;
• taqrizlashni manipulyatsiya qilish, shaxsni soxta ko‘rsatish yoki tahririy baholash ishonchliligiga putur yetkazadigan boshqa harakatlar;
• tadqiqot yaxlitligining buzilishi bilan bog‘liq mualliflik manipulyatsiyasi;
• ish talqini yoki baholanishiga ta’sir qilgan, oshkor etilmagan jiddiy manfaatlar to‘qnashuvi;
• talab qilingan etik ma’qullash, rozilik yoki qonuniy ruxsatning yo‘qligi va ishtirokchilar huquqlarining boshqa jiddiy buzilishlari;
• nashr ishonchliligi yoki etik maqbulligiga sezilarli putur yetkazadigan boshqa tasdiqlangan buzilish.

Sezgir ma’lumotlarni ochiq berish imkonsizligi, natijani takrorlashdagi bitta muvaffaqiyatsiz urinish, xulosalarga qo‘shilmaslik yoki muallif javob bermagani o‘z-o‘zidan qaytarib olish zaruratini isbotlamaydi. Materiallarning kelib chiqishi, tushuntirishlar, mavjud tekshirish usullari va dalillar majmui baholanadi.

Asosiy natijalar ishonchsiz bo‘lsa, qasddan qilinmagan xato ham maqolani qaytarib olishni talab qilishi mumkin. Aksincha, boshqa jiddiy buzilishlarsiz mualliflik nizosi, odatda, tuzatish yoki alohida tartib orqali hal etiladi. Retraksiya jazo sifatida qo‘llanmaydi; qasddan buzilish haqidagi xulosa faqat yetarli asos bo‘lganda ko‘rsatiladi.

7. Cheklangan xato, qisman qaytarib olish va yangi versiya

Ishning qolgan natijalariga putur yetkazmaydigan cheklangan qismdagi xato, odatda, aniq tuzatish bilan bartaraf etiladi. Jurnal, odatda, qisman qaytarib olishni qo‘llamaydi, chunki bu maqola maqomi haqida noaniqlik tug‘dirishi mumkin; asosiy natijalarga ishonch yo‘qolganda to‘liq qaytarib olish qo‘llanadi.

Qisman qaytarib olish haqidagi istisno qaror alohida asoslash, ta’sirlangan mazmunni aniq belgilash va tushunarli belgi qo‘yishni talab qiladi. Crossmark’da bunday texnik yangilanish turi mavjudligining o‘zi uni qo‘llashga asos bo‘lmaydi.

Qaytarib olinganidan so‘ng jiddiy qayta ishlangan ish taklif qilinsa, u faqat tarixini ochiqlash, yangi tahririy baholash va zarur mustaqil taqrizlash bilan ko‘rib chiqilishi mumkin. Nashr avvalgi qaytarib olishni bekor qilmaydi va dastlabki materialni yashirin almashtirishdek ko‘rinmasligi kerak; versiyalar va bildirishnomalar ochiq bog‘lanadi.

8. Qaytarib olish bildirishnomasi va dastlabki maqola

Qaytarib olish bildirishnomasi:

• bepul va doimiy ochiq bo‘ladi;
• qaytarib olish sifatida aniq belgilanadi va tegishli maqolani ko‘rsatadi;
• aniqlangan faktlarni hal etilmagan savollardan ajratib, asoslar va ularning nashrga ta’sirini bayon etadi;
• chorani kim qabul qilayotganini ko‘rsatadi: mualliflar, Bosh muharrir yoki boshqa vakolatli tahririy organ;
• zarur bo‘lganda mualliflarning roziligi, noroziligi yoki javobi yo‘qligini asossiz xulosalarsiz qayd etadi;
• sana, odatda o‘z DOI raqami va maqola bilan o‘zaro havolalarni o‘z ichiga oladi;
• ishtirokchilar huquqlarini himoya qiladigan aniq va xolis iboralardan foydalanadi.

Maqola, odatda, ochiq qoladi. Uning sahifasi va HTML versiyasiga «Qaytarib olingan» degan ko‘zga tashlanadigan belgi qo‘yiladi; jurnal tarqatadigan PDFning har bir sahifasida matnni o‘qishga xalaqit bermaydigan belgi va bildirishnomaga havola bo‘ladi. O‘quvchilar avval yuklab olgan nusxalar avtomatik o‘zgarmaydi.

Mualliflarning noroziligi asosli tahririy qarorga to‘sqinlik qilmaydi. To‘liq matnni olib tashlash faqat 11-bo‘limdagi istisno holatlarda mumkin; qaytarib olish va olib tashlash bir xil harakat hisoblanmaydi.

9. Xavotir bildirish

Jiddiy va asoslangan shubhalar mavjud, ammo yakuniy chora hali belgilanmagan holatda ogohlantirish e’lon qilinadi, masalan:

• tekshiruv davom etayotgan va uning yakunlanishi ancha vaqt talab qiladigan bo‘lsa;
• dalillar ziddiyatli yoki yakuniy xulosa uchun yetarli bo‘lmasa;
• muassasa zarur tekshiruvni o‘tkazmasa, asossiz cho‘zsa yoki javob bermasa;
• muhim dastlabki materiallarni olish imkonsiz bo‘lib, shubhalar saqlansa;
• ehtimoliy ishonchsizlik yoki etik muammo haqida o‘quvchilarni o‘z vaqtida ogohlantirish kerak bo‘lsa.

Bildirishnoma shubhani isbotlangan qoidabuzarlik sifatida ko‘rsatmasdan muammo, joriy holat va uni chiqargan mas’ulni bayon etadi. U ochiq bo‘ladi, maqola bilan bog‘lanadi va odatda alohida DOI oladi.

Tahririyat ishni kuzatadi va yangi ma’lumotlar paydo bo‘lganda tuzatish, qaytarib olish yoki masalaning hal etilgani haqidagi bildirishnomani e’lon qiladi. Asoslangan noaniqlik bartaraf etilmasa, ogohlantirish sabablar izohi bilan saqlanishi mumkin. U, jumladan, shubhalar tasdiqlanmagan holatda ham yashirin olib tashlanmaydi.

10. Nashrdan oldin jarayonni to‘xtatish va dastlabki onlayn versiyalar

Jurnal hali nashr etmagan qo‘lyozmaning nashr jarayoni quyidagi hollarda to‘xtatilishi mumkin:

• jiddiy xato yoki buzilish aniqlansa;
• nashrga tayyorlash xato tufayli boshlangan bo‘lsa;
• zarur etik, huquqiy yoki ruxsat talablari bajarilmagan bo‘lsa;
• materialni qonuniy va ishonchli nashr etish imkonsizligi asoslangan bo‘lsa.

Mualliflarning asosli iltimosi jarayon bosqichi va holatlar hisobga olingan holda ko‘rib chiqiladi; niyat o‘zgarishi qabul qilingan qaror yoki majburiyatlarni avtomatik bekor qilmaydi. Natija va mualliflar xabardor qilingani tahririy tizimda qayd etiladi.

Jurnal maqola sifatida ommaga e’lon qilgan material, jumladan Online First yoki Early View, son, sahifalar yoki DOI mavjudligidan qat’i nazar nashrdan keyingi tartiblarga bo‘ysunadi. Ochiq qabul qilingan versiya ham izohlovchi qaydsiz va tarixini saqlamasdan olib tashlanmaydi. Jurnal platformasidan tashqaridagi muallif preprinti o‘z-o‘zidan maqolaning jurnal tomonidan nashr etilganini anglatmaydi.

11. Nashr etilgan kontentni olib tashlash

Olib tashlash yoki foydalanishni cheklash faqat asosli istisno holatlarda ko‘rib chiqiladi, jumladan:

• sud yoki vakolatli organning bajarilishi majburiy talabi bo‘lsa;
• noqonuniy mazmun yoki huquqlarning jiddiy buzilishi aniqlansa;
• xavfsizlikka bevosita va jiddiy tahdid mavjud bo‘lsa;
• shaxsga doir, maxfiy yoki himoyalangan ma’lumotlar noqonuniy oshkor qilingan bo‘lsa;
• intellektual huquqlarning jiddiy buzilishini kamroq cheklovchi chora bilan bartaraf etib bo‘lmasa.

Kriminologiyada himoya qilinadigan guvoh, voyaga yetmagan, jabrlanuvchi yoki tadqiqot ishtirokchisining shaxsi oshkor etilishiga alohida e’tibor beriladi. Imkon qadar faqat xavfli parcha olib tashlanadi; to‘liq matn zarur bo‘lganda va yengilroq chora yetarli bo‘lmaganda cheklanadi.

DOI, bibliografik sahifa va ochiq bildirishnoma amaldagi talablar ruxsat etgan hajmda saqlanadi. Sabab himoyalangan ma’lumotlarni qayta oshkor qilmasdan tushuntiriladi. Obro‘ga noqulaylik, idorani tanqid qilish yoki salbiy natijani olib tashlash iltimosining o‘zi olib tashlash uchun asos emas.

12. Nashrdan keyingi ilmiy muhokama

Jurnal asoslangan izohlar, tanqidiy tahlillar, natijalarni takrorlashga oid ishlar va mualliflar javoblarini qabul qiladi. Ular quyidagi talablarga javob berishi kerak:

• e’lon qilingan ish mazmuniga bevosita aloqador bo‘lish;
• professional va hurmatli tarzda bayon etilish;
• tekshiriladigan dalillar va manbalarga tayanish;
• tegishli manfaatlar to‘qnashuvini ochiqlash;
• tahdid, shaxsiy hujum, kamsitish yoki ma’lumotlarni noqonuniy oshkor qilishni o‘z ichiga olmaslik.

Asl maqola mualliflariga, odatda, javob berish imkoniyati yaratiladi. Mustaqil ilmiy hissa qo‘shadigan izohlar va javoblar tegishli tahririy baholashdan, zarur bo‘lsa mustaqil taqrizlashdan o‘tadi va iqtibos keltiriladigan material sifatida nashr etilishi mumkin. Muallifning javob bermasligi asoslangan tanqidni ko‘rib chiqishga to‘sqinlik qilmaydi.

Ilmiy kelishmovchilik yoki natijaning takrorlanmasligi qoidabuzarlik bilan teng emas. Izoh muhim xato yoki etik muammoni aniqlasa, tahririyat izohning o‘zini nashr etish haqidagi qarordan qat’i nazar masalani ushbu siyosat asosida ko‘rib chiqadi.

13. Xabar yuborish va dastlabki baholash

Yozma xabar imkon qadar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• maqola nomi va mualliflar ismlari;
• DOI yoki to‘liq nashr ma’lumotlari;
• aniq xato yoki muammo tavsifi;
• tekshiriladigan dalillar, havolalar va yuborishga ruxsat etilgan tasdiqlovchi hujjatlar;
• xabar beruvchining tegishli manfaatlar to‘qnashuvi haqidagi ma’lumot;
• mavjud bo‘lsa, shoshilinch xavf ko‘rsatkichi.

Aniq va tekshiriladigan ma’lumotga ega anonim xabarlar ham ko‘rib chiqiladi. Dastlab jurnal vakolati, axborotning yetarliligi va shoshilinch himoya choralari zarurligi baholanadi. Tekshiruv boshlanishidan oldin xabar beruvchi butun holatni to‘liq isbotlashi shart emas.

Qabulni tasdiqlash va xabardor qilish muddatlari Shikoyatlar va apellatsiyalarni ko‘rib chiqish siyosati bilan belgilanadi; nashr etilgan ishdagi jiddiy muammolar uchun murojaat qilishning cheklovchi muddati belgilanmaydi. Yangi holatlarsiz to‘liq takrorlangan murojaat izoh bilan yopilishi mumkin. Keskin ohang, shaxsiy nizo yoki xabar beruvchining manfaatlar to‘qnashuvi xabardagi tekshiriladigan dalillarni e’tiborsiz qoldirishga asos bo‘lmaydi.

14. Holatlarni tekshirish va qaror qabul qilish

Mualliflar va boshqa tegishli shaxslarga, odatda, masalaning mohiyati ma’lum qilinadi va javob berish uchun oqilona imkoniyat yaratiladi. Zarur bo‘lganda quyidagilar jalb etiladi:

• kriminologiya, metodologiya yoki statistika bo‘yicha mustaqil mutaxassislar;
• mualliflar muassasasi yoki tadqiqot halolligi bo‘linmasi;
• vakolatli etika qo‘mitasi;
• ma’lumotlar, tasvirlar, raqamli materiallar yoki boshqa texnik masalalar mutaxassislari;
• o‘z vakolatlari doirasidagi huquqiy maslahatchilar va boshqa vakolatli organlar.

Jurnal nashr ishonchliligini baholaydi va tahririy choralar ko‘radi; tadqiqotchilar xatti-harakatini muassasa tomonidan tekshirish alohida o‘tkazilishi mumkin. Uning natijasini kutish o‘quvchilarni zarur ogohlantirishni asossiz kechiktirmasligi kerak. Yetarli dalillar mavjud bo‘lsa, tahririyat tashqi qarorni kutmasdan yakuniy chora ko‘rishi mumkin.

Qarorni Bosh muharrir yoki u chetlashtirilganda tayinlangan mustaqil vakolatli shaxs qabul qiladi. Asoslar, mualliflar javoblari, maqolaga ta’sir va ijro rejasi hujjatlashtiriladi. Muammo tasdiqlanmasa, ish asoslantirilgan holda yopiladi; avval e’lon qilingan ogohlantirish natija haqidagi ochiq xabar bilan to‘ldiriladi.

15. Tahririy mustaqillik va mas’uliyat

Manfaatlar to‘qnashuvi bo‘lgan shaxs tegishli ish bo‘yicha dalillarni baholash va qaror qabul qilishda qatnashmaydi. Bu mualliflar, taqrizchilar, Tahrir hay’ati a’zolari, Bosh muharrir hamda ta’sischi yoki nashriyotchi vakillariga taalluqlidir. Zarur bo‘lganda mustaqil muharrir yoki tashqi guruh tayinlanadi.

Bosh muharrir va Tahrir hay’ati nashrdan keyingi qarorlarning mazmuni hamda asoslanganligi uchun javob beradi. O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti nashriyotchi sifatida vakolatli mutaxassislar orqali qarorlarning texnik ijrosini ta’minlaydi: sahifa va fayllarni yangilash, DOI bog‘lanishlarini ro‘yxatdan o‘tkazish va metama’lumotlarni yuborish.

Texnik ijrochilar va ma’muriy bo‘linmalar ilmiy qarorlarni mustaqil qabul qilmaydi hamda ularni moliyaviy yoki obro‘ manfaatlari sababli to‘sib qo‘ymaydi. Mualliflar muhim xatolar haqida asossiz kechiktirmasdan xabar berishi va tekshiruvda hamkorlik qilishi shart. Xabarni ko‘rib chiqish yoki zarur etik tuzatishni e’lon qilish uchun to‘lov ilmiy nashrlar tarixini himoya qilish sharti bo‘la olmaydi.

16. Metama’lumotlar, DOI, indekslash va Crossmark

Rasmiy bildirishnomalar tegishli maqola bilan doimiy bog‘lanadi. Haqiqiy vakolatlari doirasida jurnal quyidagilarni yangilaydi:

• maqola sahifasi va uning maqomini yaqqol ko‘rsatadigan belgi;
• HTML, PDF va tegishli qo‘shimcha fayllar;
• Crossref’dagi DOI metama’lumotlari va yangilanish bog‘lanishlari;
• amalda joriy etilgan xizmat doirasidagi Crossmark ma’lumotlari;
• foydalaniladigan indekslash, arxivlash va jamlovchi xizmatlarga yuboriladigan ma’lumotlar.

Alohida muhim bildirishnoma, odatda, o‘z DOI raqamini oladi. Dastlabki maqola DOI raqami bilan bog‘lanish Crossref tartibiga ko‘ra bildirishnoma metama’lumotlarida ro‘yxatdan o‘tkaziladi. Yangilanishni Crossmark tugmasi to‘liq joriy etilishidan oldin ham ro‘yxatdan o‘tkazish mumkin; ushbu siyosatni e’lon qilish tugmani faollashtirmaydi.

Texnik kechikish sababli o‘quvchilarni xabardor qilish ortga surilmaydi. Tahririyat matn va metama’lumotlar mosligini tekshiradi; tashqi bazalardagi yangilanish ularning jarayonlariga ham bog‘liq va bir zumda bajarilishi kafolatlanmaydi. Bu tartib Crossmark siyosati bilan birga qo‘llanadi.

17. Maxfiylik va xabar beruvchini himoya qilish

Tekshiruv hujjatlari faqat ularga ehtiyoji bo‘lgan shaxslarga taqdim etiladi. Shaxsga doir ma’lumotlar, yopiq ishlar, e’lon qilinmagan materiallar va tasdiqlanmagan ayblovlar himoya qilinadi; ularni olish uchun kelishilgan ruxsat etilgan kanal va eng kam zarur hajm qo‘llanadi.

Jurnal halol xabar bergan shaxsning kimligini sir saqlashga intiladi va tahririy jarayon ishtirokchilari tomonidan qasos chorasi yoki bosimga yo‘l qo‘ymaydi. Qonuniy asosda yoki adolatli tekshiruv uchun oshkor qilish zarur bo‘lsa, zarurat, mutanosiblik va xavf baholanadi; imkon qadar xabar beruvchi oldindan xabardor qilinadi. Ta’minlash imkonsiz bo‘lsa, mutlaq anonimlik va’da qilinmaydi.

Maxfiylik natijani yashirishni anglatmaydi. Ochiq bildirishnoma ortiqcha identifikatorlar va himoyalangan axborotni oshkor qilmasdan qarorni yetarli hajmda tushuntiradi. Xabar tasdiqlanmaganining o‘zi xabar beruvchining nohalolligini anglatmaydi.

18. Shikoyatlar va apellatsiyalar

Muallif yoki qaror bevosita taalluqli bo‘lgan boshqa shaxs Shikoyatlar va apellatsiyalarni ko‘rib chiqish siyosati asosida asoslantirilgan qayta ko‘rib chiqishni so‘rashi mumkin. Asoslar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• muhim faktik xato;
• tartib-taomilning jiddiy buzilishi;
• yangi muhim dalillar;
• qarorga ta’sir qilgan manfaatlar to‘qnashuvi.

Faqat natijaga qo‘shilmaslik yetarli emas. Qayta ko‘rib chiqishni bahsli qarorda qatnashmagan va tegishli manfaatlar to‘qnashuviga ega bo‘lmagan malakali shaxs o‘tkazadi. Umumiy siyosatda belgilangan muddatlar va yangi muhim holatlar uchun istisnolar qo‘llanadi.

Apellatsiya e’lon qilingan bildirishnomaning amalini avtomatik to‘xtatmaydi. Qaror o‘zgarsa, jurnal maqomni ochiq yangilaydi, izohni e’lon qiladi va zarur metama’lumotlarni yangilaydi. Avvalgi bildirishnoma o‘zgarish hujjatlashtirilmasdan yo‘qolmaydi.

19. Arxiv materiallari va vakolatlar chegarasi

Maqolaning eskiligi jurnalni muhim muammoni ko‘rib chiqishdan ozod etmaydi. Arxiv materiallari uchun saqlangan hujjatlar, tadqiqot vaqtida amal qilgan talablar va nashr hamda metama’lumotlarni boshqarish bo‘yicha haqiqiy vakolatlar hisobga olinadi.

Asl versiya yoki DOI boshqa tashkilot nazoratida bo‘lsa, jurnal ruxsat etilgan ma’lumotlarni mas’ul huquq egasiga yuboradi va o‘z vakolatlari doirasida hamkorlik qiladi. U boshqa tomonning DOI yozuvlari yoki rasmiy fayllarini bir tomonlama o‘zgartirmaydi. Asos va vakolat mavjud bo‘lganda o‘z arxiv sahifasida tushuntiruvchi izoh yoki havola joylashtirilishi mumkin.

Eski ma’lumotlarni olish imkonsizligi o‘sha davrdagi saqlash qoidalari, holatlar va muqobil dalillar hisobga olingan holda baholanadi. Arxiv yo‘qligining o‘zi ma’lumotlar to‘qib chiqarilganini isbotlamaydi. Muhim shubhalar yechilmay qolsa, tahririyat asoslantirilgan xavotir bildirishnomasi e’lon qilishi mumkin.

20. Siyosatni boshqarish

Siyosat tasdiqlanganidan so‘ng «Kriminologik faoliyat» jurnalining rasmiy saytida e’lon qilingan sanadan kuchga kiradi. Tahririyat COPE tavsiyalari, Crossref talablari va nashriyot amaliyoti rivojini hisobga olgan holda haqiqiy sana hamda keyingi qayta ko‘rib chiqishlarni ko‘rsatadi.

Siyosat nashr etikasi, qoidabuzarliklar haqidagi arizalar, shikoyatlar va apellatsiyalar, mualliflik, ishtirokchilarni himoya qilish, ma’lumotlar va Crossmark haqidagi hujjatlar bilan birga qo‘llanadi. U asosiy nashrdan keyingi choralar tartibini birlashtiradi; maxsus yo‘riqnomalar ijroni aniqlashtiradi va ilmiy nashrlar tarixini yashirin o‘zgartirishga yo‘l qo‘ymaydi.

Xatolar, maqola maqomi va nashrdan keyingi muammolar haqidagi xabarlar tahririyatga yuboriladi: info@uzkti.uz. Dastlabki murojaatda maqolani ko‘rsatish va muammoni tavsiflash yetarli; yopiq materiallar hamda ishtirokchilar ma’lumotlari faqat kelishilgan himoyalangan usulda uzatiladi.