Jurnal haqida

“Kriminologik faoliyat” — muassisi va noshiri O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti bo‘lgan xalqaro ilmiy-amaliy jurnal. Institut jurnalning ilmiy va tahririy faoliyatiga rahbarlik qiladi.

Jurnal amaliy kriminologiya, huquqbuzarliklarning oldini olish, profilaktika faoliyatini tashkil etish va baholash, huquqni muhofaza qilish amaliyoti hamda jamoat xavfsizligiga oid original tadqiqot maqolalari, sharhlar, nazariy va metodologik ishlar, shuningdek, qisqa ilmiy xabarlarni chop etadi.

Jurnal 2024-yil 21-oktabrda ro‘yxatdan o‘tkazilgan (ro‘yxat raqami C-5669658; guvohnoma raqami 448602).

Bosma ISSN: 3060-5024

Jurnalning maqsadi — ilmiy asoslangan kriminologik amaliyotni rivojlantirish, jinoyatchilikning oldini olish va profilaktika choralarining samaradorligini oshirishga xizmat qiladigan tadqiqot natijalarini tarqatish hamda milliy va xalqaro ilmiy hamkorlikni mustahkamlash. Jurnal turli mamlakatlardagi tadqiqotchilar va amaliyotchi mutaxassislar uchun ochiq; O‘zbekiston va Markaziy Osiyoga, shuningdek, ushbu tadqiqotlarning xalqaro ilm-fan va amaliyot uchun ahamiyatiga alohida e’tibor qaratiladi.

Miqdoriy, sifat, aralash usullarga asoslangan, qiyosiy-huquqiy va nazariy tadqiqotlar qabul qilinadi. Qo‘lyozmada aniq tadqiqot savoli yoki maqsadi, usullar va manbalar tavsifi, cheklovlar muhokamasi hamda qonunchilik yoki muassasalar faoliyatini tavsiflash doirasidan tashqariga chiqadigan ilmiy hissa bo‘lishi kerak. Profilaktika dasturlari va amaliy yechimlarni baholashda ularning natijadorligi haqidagi xulosalarning asoslari hamda boshqa huquqiy, ijtimoiy va institutsional sharoitlarda qo‘llash imkonini beradigan shartlar ochib berilishi zarur.

Fan sohasi

Ijtimoiy fanlar — Social Sciences.

Fan toifalari

Jurnal profili Scopus bazasida qo‘llaniladigan All Science Journal Classification (ASJC) tasnifining quyidagi toifalariga mos keladi:

  • Huquq — Law, ASJC 3308.

  • Sotsiologiya va siyosatshunoslik — Sociology and Political Science, ASJC 3312.

Jurnalning asosiy ilmiy ixtisoslashuvi — amaliy kriminologiya, huquqbuzarliklarning oldini olish, huquqni muhofaza qilish faoliyati va jamoat xavfsizligini ta’minlash choralarini baholash. Fan toifalarining ko‘rsatilishi jurnalning ilmiy profilini tavsiflaydi va uning Scopus bazasiga kiritilganini anglatmaydi.

Ilmiy yo‘nalishlar

  • Amaliy kriminologik tadqiqotlar, jinoyatchilikni tahlil qilish usullari va profilaktika choralarini baholash.

  • Kriminologik monitoring va prognozlash, jinoyatchilikning makon va vaqt bo‘yicha tahlili, kriminogen xavflarni baholash.

  • Huquqbuzarliklarning ijtimoiy, hamjamiyatga asoslangan, situatsion va individual profilaktikasi.

  • Mahalla faoliyati, mahalliy hamjamiyatlarning ishtiroki va jinoyatchilikning oldini olishda idoralararo hamkorlik.

  • Ichki ishlar organlari, profilaktika xizmatlari va huquqbuzarliklarning oldini olishda ishtirok etuvchi boshqa subyektlar faoliyatini tashkil etish va baholash.

  • Jamoat xavfsizligi, politsiya va aholi o‘rtasidagi hamkorlik, protsessual adolat va jamoatchilik ishonchi.

  • Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining oldini olish, bolalarni himoya qilish va erta profilaktik yordam.

  • Oiladagi va genderga asoslangan zo‘ravonlikning oldini olish, jabrlanuvchilarni qo‘llab-quvvatlash va takroriy viktimizatsiyaning oldini olish.

  • Probatsiya, retsidivning oldini olish, jinoyat sodir etgan shaxslarning reabilitatsiyasi va ijtimoiy reintegratsiyasi.

  • Korrupsiya, iqtisodiy va moliyaviy jinoyatchilik hamda firibgarlikning oldini olish.

  • Uyushgan va transmilliy jinoyatchilik, odam savdosi, giyohvandlik vositalari va qurollarning noqonuniy muomalasiga qarshi kurashish.

  • Kiberjinoyatchilik, raqamli viktimizatsiya va internet-firibgarlikning oldini olish.

  • Profilaktika va huquqni muhofaza qilish faoliyatida raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt va tahliliy vositalar, jumladan, ularning ishonchliligi, cheklovlari, adolatliligi va inson huquqlariga ta’siri.

  • Xalqaro hamkorlik, xorijiy tajribani qiyosiy tahlil qilish, profilaktika dasturlarini joriy etish va baholash.

Jurnalning asosiy tematik bo‘limlari: “Tahlil va tadqiqot”, “Xalqaro hamkorlik”, “Xorijiy tajriba”, “Tadqiqotchi minbari”.

Huquq, kriminalistika, psixologiya, sotsiologiya, davlat boshqaruvi va texnologiyalarga oid ishlar profilaktika faoliyatini ilmiy asoslash, viktimizatsiyaning oldini olish, huquqni muhofaza qilish amaliyotini takomillashtirish yoki jamoat xavfsizligini ta’minlashga aniq hissa qo‘shgan taqdirda jurnal profiliga mos keladi.

Nashr davriyligi

“Kriminologik faoliyat” yiliga to‘rt marta nashr etiladi. Har bir sonda kamida oltita ilmiy maqola chop etiladi.

Qo‘lyozmalar yil davomida qabul qilinadi. Tadqiqot maqolalari dastlabki tahririy baholash, mustaqil taqrizlash, zarur qayta ishlash va yakuniy qabuldan so‘ng chop etiladi. Qo‘lyozmaning topshirilishi uning qabul qilinishini yoki belgilangan muddatda chop etilishini kafolatlamaydi.

Nashr tillari

Jurnal qo‘lyozmalarni o‘zbek, rus va ingliz tillarida qabul qiladi. Har bir tadqiqot maqolasida ingliz tilidagi sarlavha, annotatsiya va kalit so‘zlar, shuningdek, lotin yozuvida mualliflarning ismlari va ularning tashkilotlari haqidagi ma’lumotlar bo‘lishi kerak. Tilga oid talablar va rasmiylashtirish qoidalari Mualliflar uchun qo‘llanmada bayon etilgan.

Ochiq kirish va mualliflik huquqlari

Jurnal chop etilgan maqolalardan obunasiz, ro‘yxatdan o‘tmasdan va embargo muddatisiz darhol ochiq foydalanish imkonini beradi.

Maqolalar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi shartlari asosida chop etiladi. Ushbu litsenziya mualliflar va manbani ko‘rsatish, litsenziyaga havola berish hamda kiritilgan o‘zgartirishlarni belgilash sharti bilan materiallarni tarqatish va qayta ishlashga, jumladan, ulardan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beradi. Uchinchi shaxslarga tegishli materiallar litsenziya bilan faqat huquq egasining tegishli ko‘rsatmasi doirasida qamrab olinadi.

Mualliflar mualliflik huquqlarini saqlab qoladi va jurnalga birinchi nashr huquqini beradi. Qo‘llaniladigan litsenziya har bir maqolada ko‘rsatiladi. Ilgari chop etilgan materiallar yangi litsenziyaga avtomatik ravishda o‘tkazilmaydi.

Taqrizlash jarayoni

Tadqiqot va sharh maqolalari, shuningdek, qisqa ilmiy xabarlar ikki tomonlama anonim taqrizlashdan o‘tadi. Mualliflar shaxsini aniqlashga imkon beruvchi ma’lumotlardan tozalangan qo‘lyozma va alohida titul varag‘ini taqdim etadi; mualliflar va taqrizchilarning shaxsi bir-biridan yashiriladi.

Dastlabki tahririy tekshiruvdan so‘ng qo‘lyozmani tegishli malakaga ega va manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lmagan kamida ikki mustaqil taqrizchi baholaydi. Ishning originalligi, nazariy yoki amaliy hissasi, metodologiyaning asoslanganligi, dalillarning yetarliligi, etik talablarga rioya etilishi va xulosalarning olingan natijalarga muvofiqligi baholanadi. Profilaktika dasturlari va huquqni muhofaza qilish amaliyotiga bag‘ishlangan ishlarda amaliy tavsiyalarning asoslanganligi hamda ularni qo‘llash shartlari ham baholanadi.

Bosh muharrir yoki vakolatli muharrir taqrizlar va mualliflarning javoblarini hisobga olgan holda qo‘lyozmani qabul qilish, qayta ishlashga yuborish yoki rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi. Manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lsa, muharrir qo‘lyozmani ko‘rib chiqishdan chetlashtiriladi. Tahrir hay’ati a’zolarining qo‘lyozmalari mustaqil muharrir tomonidan xuddi shu standartlar asosida ko‘rib chiqiladi.

Tahririyat materiallari va e’lonlar taqrizdan o‘tadigan tadqiqotlardan alohida belgilanadi. Apellyatsiyalar va shikoyatlar jurnalning e’lon qilingan tartiblariga muvofiq ko‘rib chiqiladi.

Muassis va nashriyot faoliyati haqida ma’lumot

Muassis, noshir va mas’ul ilmiy muassasa:
O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti.

Institut nashrning tashkiliy va moliyaviy ta’minotini amalga oshiradi. Jurnalning original-maketini tayyorlash va chop etish institutning Tahririy-noshirlik markazi tomonidan amalga oshiriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosatining 2025-yil 12-fevraldagi 367/5-son qarori bilan jurnal yuridik fanlar bo‘yicha dissertatsiya tadqiqotlarining asosiy ilmiy natijalarini chop etish uchun tavsiya etilgan ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan.

Qo‘lyozmalarni ilmiy baholash, taqrizlash va qabul qilishga oid qarorlar Bosh muharrir va vakolatli muharrirlar vakolatiga kiradi. Institut muassis, noshir va moliyalashtirish manbasi sifatida tahririyat mustaqilligini ta’minlaydi. Idoraviy, tijorat va moliyaviy manfaatlar taqrizlarning mazmuni va nashr to‘g‘risidagi qarorlarni belgilamaydi.

Nashr va tadqiqot etikasi

Jurnalning etik siyosatlari Nashr etikasi qo‘mitasining (COPE) asosiy amaliy tamoyillariga asoslanadi. Mualliflar moliyalashtirish manbalari, manfaatlar to‘qnashuvi va individual hissasini oshkor qiladi hamda o‘z ishining ishonchliligi va halolligi uchun javobgar bo‘ladi.

Insonlar ishtirokidagi, intervyular, so‘rovlar, ish materiallari yoki shaxsni aniqlash imkonini beradigan shaxsga doir ma’lumotlardan foydalanilgan tadqiqotlarda tegishli etik ruxsat yoki uni olishdan ozod etish, rozilik olish tartibi va maxfiylikni himoya qilish to‘g‘risidagi ma’lumotlar bo‘lishi kerak. Ishtirokchilarning ixtiyoriy roziligi talab etiladigan hollarda muassasaning ruxsati uning o‘rnini bosmaydi.

Bolalar, qamoqda saqlanayotgan shaxslar, jabrlanuvchilar hamda majburlash yoki zarar yetkazish xavfi mavjud bo‘lgan boshqa ishtirokchilarga nisbatan qo‘shimcha himoya choralari qo‘llaniladi. Tadqiqotda ishtirok etish shaxsga bo‘lgan muomala, uning jazosi yoki xizmatlardan foydalanish imkoniyatiga ta’sir qilmasligi kerak. Shaxsni aniqlashga imkon beruvchi ma’lumotlar, jumladan, turli tafsilotlarni birlashtirish orqali shaxsni qayta aniqlashdan ham himoya qilinadi.

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar va boshqa muassasalarda olib boriladigan tadqiqotlarda ishtirokchilarning xizmat bo‘yicha qaramligi va lavozimlar iyerarxiyasining ishtirok etish ixtiyoriyligiga ehtimoliy ta’siri hisobga olinadi. Xizmat, tezkor va foydalanish cheklangan boshqa materiallardan foydalanishga faqat tegishli asoslar mavjud bo‘lganda hamda maxfiylik talablariga rioya etilgan holda yo‘l qo‘yiladi.

Tadqiqot ma’lumotlari va sun’iy intellekt

Empirik maqolalarda ma’lumotlardan foydalanish imkoniyati to‘g‘risidagi bayonot bo‘lishi, unda ma’lumotlarga kirish tartibi yoki asoslangan cheklovlar bayon etilishi kerak. Ma’lumotlarning ochiqligi talabi shaxsga doir, maxfiy yoki foydalanish cheklangan ma’lumotlarni oshkor qilish uchun asos bo‘la olmaydi. Imkon qadar tegishli shaxssizlantirish, umumlashtirish yoki nazorat ostida foydalanish usullari qo‘llaniladi.

Generativ sun’iy intellekt muallif sifatida ko‘rsatilishi mumkin emas. Qo‘lyozmani tayyorlashda sun’iy intellektdan mazmunli darajada foydalanish oshkor qilinadi, undan tadqiqot usuli sifatida foydalanish esa hujjatlashtiriladi. Mualliflar sun’iy intellekt yaratgan natijalar va havolalarni tekshiradi. Taqrizchilar va muharrirlar maxfiy qo‘lyozmalarni ommaviy sun’iy intellekt xizmatlariga yuklamaydi va ishni ilmiy baholashni sun’iy intellektga topshirmaydi. Sun’iy intellektdan foydalanishning o‘zi qoidabuzarlikni isbotlamaydi; sun’iy intellekt detektori ko‘rsatkichi o‘z-o‘zidan rad etish uchun asos bo‘la olmaydi.

Jinoyatchilikni prognozlash, xavflarni baholash yoki huquqni muhofaza qilishga oid qarorlarni qo‘llab-quvvatlash algoritmlaridan foydalanadigan tadqiqotlarda ma’lumotlar manbalari, modellarni tekshirish usullari, cheklovlar, ehtimoliy tizimli xatolar va inson huquqlari uchun oqibatlar tavsiflanadi.

Mualliflik to‘lovlari

Qo‘lyozmani topshirish va uni taqrizlash uchun to‘lov olinmaydi.

Nashrga qabul qilingan bitta maqolaga ishlov berish va uni chop etish uchun standart to‘lov — Article Processing Charge (APC) — 100 AQSH dollarini (USD 100) tashkil etadi.

2026-yil 31-dekabrgacha, shu kunni ham qo‘shgan holda, maqolalarni tayyorlash va chop etish bilan bog‘liq barcha xarajatlar O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti budjeti hisobidan to‘liq qoplanadi. Mualliflar APC va boshqa nashr to‘lovlaridan ozod etiladi.

To‘lovdan ozod etish 2026-yil 31-dekabrdan kechiktirmay nashrga rasman qabul qilingan maqolalarga, jumladan, ushbu sanadan keyin chop etiladigan maqolalarga ham tatbiq etiladi. Qo‘lyozmaning dastlabki topshirilgan sanasi o‘z-o‘zidan to‘lovdan ozod etilish huquqini belgilamaydi.

2027-yil 1-yanvardan boshlab nashrga rasman qabul qilingan maqolalar uchun har bir maqolaga 100 AQSH dollari miqdorida APC qo‘llaniladi. To‘lov faqat qo‘lyozma yakuniy qabul qilinganidan keyin so‘raladi. Rad etilgan qo‘lyozmalar uchun APC hisoblanmaydi.

To‘lov tartibi va ehtimoliy qo‘shimcha imtiyozlar haqidagi ma’lumotlar “Mualliflik to‘lovlari” sahifasida e’lon qilinadi. Yashirin va oldindan e’lon qilinmagan to‘lovlarga yo‘l qo‘yilmaydi. Institut tomonidan moliyalashtirish, APC to‘lash va undan ozod etish taqrizlash hamda tahririy qarorlarga ta’sir qilmaydi.

Plagiat va ilmiy etika buzilishlari

Plagiat, oshkor qilinmagan takroriy nashr, qo‘lyozmani bir vaqtning o‘zida bir nechta jurnalga topshirish, ma’lumotlarni uydirish yoki soxtalashtirish, tasvirlarni chalg‘ituvchi tarzda o‘zgartirish, iqtiboslar bilan manipulyatsiya qilish va mualliflikni noto‘g‘ri ko‘rsatishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Qo‘lyozmalar originallik nuqtayi nazaridan baholanadi. Matn o‘xshashliklarini aniqlash dasturlaridan foydalanilganda hisobotlar mazmunan talqin qilinadi; o‘xshashlik foizi o‘z-o‘zidan plagiat mavjudligini belgilamaydi.

Qoidabuzarliklar haqidagi xabarlar mualliflarga javob berish imkoniyati taqdim etilgan holda xolis ko‘rib chiqiladi. Natijalarga qarab jurnal qo‘lyozmani rad etishi yoki tuzatish, xavotir bildirish yoxud maqolani qaytarib olish to‘g‘risida xabarnoma e’lon qilishi mumkin. Nashrdan keyingi xabarnomalarda tegishli maqola aniq ko‘rsatiladi va amalga oshirilgan chora tushuntiriladi; chop etilgan materiallar xabarnomasiz o‘zgartirilmaydi yoki olib tashlanmaydi. Batafsil tartiblar jurnalning tegishli siyosatlarida bayon etilgan.


ISSN 3060-5024 (Online)